Pericarditis

Pericarditis is een ontsteking aan het hartzakje, een dubbel vlies omheen het hart. Dit stevig elastisch vliesje beschermt het hart tegen infecties en zorgt ervoor dat het hart op zijn plaats blijft zitten. De binnenste laag van het hartzakje is vergroeid met de hartspier (myocard). Tussen de twee lagen zit een kleine hoeveelheid vocht, waardoor de lagen gemakkelijk langs elkaar glijden. Pericarditis klinkt ernstig maar is niet altijd gevaarlijk. De ontsteking kan plotseling ontstaan (acute pericarditis) of kan sluipend zijn (chronische pericarditis). Het pericard bevat veel zenuwen waardoor pericarditis gepaard gaat met een heftige pijn die ontstaat door de wrijving tussen de vliezen van het hartzakje.

 

shutterstock_307220579 Figuur 1: hart met pericarditis

 

Symptomen


De symptomen verschillen tussen een acute en een chronische pericarditis. Bij een acute pericarditis treden de volgende klachten op:

  • Felle pijn in de borststreek, toenemend bij beweging, inademen of plat liggen
  • Koorts
  • Grieperig gevoel
  • Kortademigheid

 

Chronische pericarditis geeft doorgaans geen grote pijn. We zien de volgende klachten:

  • Hoesten
  • Vermoeidheid
  • Opgeblazen gevoel
  • Kortademigheid
  • Vochtophoping in de buik en de benen

 

 

Complicaties


Als er teveel vocht in het hartzakje blijft zitten, spreekt men van een tamponade. Het hart krijgt hierdoor meer tegendruk en kan zich niet goed vullen met bloed, waardoor het hart niet meer goed kan pompen. Als dit vocht niet spontaan verdwijnt kan het nodig zijn om het door middel van een punctie af te voeren.

 

Een tweede complicatie is dat het hartzakje krimpt (pericarditis constrictiva). Door de ontsteking wordt het hartzakje namelijk dik en stug. Het is soms nodig om (een deel van) het hartzakje operatief te verwijderen.

 

 

Oorzaken


Zowel bij acute als bij chronische pericarditis zijn de mogelijke oorzaken:

  • Virusinfectie
  • Hartinfarct
  • Acuut reuma
  • Gebrekkige schildklierfunctie
  • Algemene verwondingen
  • Open hart operatie
  • Nevenwerking van een geneesmiddel
  • Bacteriële infectie

 

In sommige gevallen is de oorzaak niet gekend.

 

 

Diagnose


 

 

Behandeling


De behandeling is afhankelijk van de oorzaak. In de meeste gevallen is een ziekenhuisopname noodzakelijk. Indien het gaat om een virusinfectie dan hoeft men niet te behandelen. Dit geneest spontaan na enkele weken. Daarnaast zijn er de volgende behandelmogelijkheden:

  • Pijnstilling
  • Ontstekingsremmers
  • Een pericardpunctie om het teveel aan vocht weg te zuigen
  • Antibiotica
  • Een operatie om een deel van het pericard te verwijderen.