Familiale hypercholesterolemie screening

Achtergrond

Familiale hypercholesterolemie (FH) is een veel voorkomende dominante erfelijke aandoening die reeds vanaf de geboorte tot een aanzienlijke verhoging van de LDL-cholesterol concentratie in het bloedplasma leidt en die vroegtijdig coronair hartlijden veroorzaakt indien ze onbehandeld blijft. De aandoening zou 1/200 tot 1/350 mensen treffen, wat overeenkomt met ongeveer 30 miljoen mensen wereldwijd en 45.000 mensen in België. De patienten met FH kunnen coronair lijden ontwikkelen vanaf de leeftijd van 35 jaar en 85% heeft tegen de leeftijd van 60 jaar coronair lijden ontwikkeld. 

 

FH wordt op heden weinig gediagnosticeerd in België (<4%) door een gebrek aan een gerichte screening. Degene die gediagnosticeerd worden, zijn daarenboven vaak sub-optimaal behandeld. Identificatie van patiënten en hun familieleden is cruciaal voor de preventie van vroegtijdig cardiovasculair lijden. Bij een vroege diagnose (en gerichte behandeling) kan de patiënt rekenen op een normale levensverwachting en levenskwaliteit. Bij onbehandelde FH patiënten ligt het risico op vroegtijdige hart-en vaatziekten 20x hoger dan bij niet-FH patiënten. 

 

FH is relatief eenvoudig te diagnosticeren via genetica. In 90% worden mutaties in het LDLR-gen gevonden. De overige mutaties bevinden zich in het APOB-gen, het APOE-gen, het PCSK-9 gen of worden ze veroorzaakt door mutaties in meerdere genen of door nog onbekende mutaties. Voor een gerichte identificatie van index patiënten zijn er praktische richtlijnen opgesteld waarmee de hoog risico patiënten geïdentificeerd kunnen worden. Eens deze patiënten zijn gevonden, kan er binnen de familie (eerste graad) gezocht worden naar andere personen met FH. Dit staat bekend als cascade principe. 

 

 

(Lipiden en) FH kliniek Hartcentrum Hasselt

Om tegemoet te komen aan bovenstaande uitdagingen heeft het Hartcentrum Hasselt een lipiden en FH kliniek opgericht. Het doel van de kliniek is onder meer het optimaliseren van de diagnostiek en de behandeling van hypercholesterolemie binnen de regio. Daarnaast werd er een screeningsprogramma FH uitgerold om patiënten met FH sneller te identificeren en gericht te behandelen. 

 

Het Hartcentrum Hasselt heeft richtlijnen ontwikkeld voor specialisten en huisartsen, gebaseerd op de richtlijnen van de European Society of Cardiology (ESC), om hoog-risico patiënten eenvoudig te identificeren. Vooral de huisartsen spelen een grote rol in de opsporing van FH, aangezien zij patiënten zien nog vóór ze cardiaal belast zijn en wanneer het grootste voordeel behaald kan worden. 

 

FH Screeningscriteria

Indien een patiënt voldoet aan één van de volgende criteria, moet er gedacht worden aan FH. 

 

FH screeningscriteria

 

 

DLCN score

Bij de patiënten die voldoen aan één van de criteria kan de kans op FH bepaald worden door het berekenen van een Dutch Lipid Clinic Network (DLCN) score. De DLCN score (te berekenen op www.dlcnscore.be/calculator) is wereldwijd één van de meest gebruikte risico stratificatie tools voor FH. Met behulp van deze score kan er een formele klinische diagnose gesteld worden. Een DLCN score >5 geeft een grote waarschijnlijkheid op FH.

 

 

FH DLCN

 

 

Richtlijnen lipiden en FH kliniek

Op basis van de DLCN score hanteert de lipiden- en FH kliniek van het Hartcentrum Hasselt de onderstaande richtlijnen voor de screening naar FH (en voor doorverwijzingen van patiënten met hypercholesterolemie):

  • DLCN score <3: patiënten worden zo nodig doorverwezen naar een lipiden specialist voor verder nazicht en therapie optimalisatie. De kans op FH is onwaarschijnlijk. 
  • DLCN score 3-5: patiënten worden doorverwezen naar een lipiden specialist voor verder nazicht en therapie optimalisatie. Op specifieke vraag van de verwijzer of de lipidenspecialist, wordt de patiënt doorgestuurd naar de genetica lipiden raadpleging gezien er een hogere waarschijnlijkheid is op FH.
  • DLCN score >5: patiënten worden rechtstreeks doorverwezen naar de genetica lipiden raadpleging gezien de grote waarschijnlijkheidop FH.
  • Bij een vraag naar algemeen advies voor hypercholesterolemie kan de DLCN score ook op raadpleging bepaald worden bij de lipiden specialist. De cardioloog zal dan inschatten of het nodig is om de patiënt te verwijzen naar de genetica lipiden raadpleging. 

 

De lipiden specialisten van ons centrum zijn dr. Jan Verwerft, dr. Didier Stroobants, dr. Paul Dendale, dr. Pieter Koopman, dr. Dirk Mertens (SFZ) en dr. Tommy Mulleners (SFZ). Tijdens een lipiden raadpleging gebeurt het volgende:

  • Familiale anamnese
  • Klinisch nazicht
  • Duplex halsvaten (merker voor atheromatose)
  • Fietsproef (zoeken naar tekens van zuurstoftekort van hartspier)
  • Therapie optimalisatie
  • Eventueel bepalen DLCN score

 

De genetica lipiden raadpleging vindt iedere eerste vrijdag van de maand plaats bij dr. Pieter Koopman (cardio geneticus) in het Hollandsch Huys. Tijdens deze raadpleging gebeuren de volgende onderzoeken:

  • Stamboom bepaling
  • Klinische screening familie
  • Genetica (op indicatie)
  • Eventueel inplannen van duplex halsvaten en fietsproef bij een lipiden specialist

 

Flowchart websiteRichtlijnen FH screening

 

Bij een vraag naar algemeen advies voor hypercholesterolemie kan de DLCN score ook op raadpleging bepaald worden bij de lipiden specialist. De cardioloog zal dan inschatten of het nodig is om de patiënt te verwijzen naar de genetica lipiden raadpleging. 

 

Resultaten worden steeds teruggekoppeld aan de verwijzende arts. Let wel, een DNA analyse kan gemakkelijk 4 maanden op zich laten wachten. Patiënten met een positieve analyse worden opgeroepen voor uitleg en familiaal nazicht op de genetica lipiden raadpleging. Bij een DLCN score >8 of bij een mutatie wordt er een PCSK-9 inhibitor overwogen.